Gladyatörler Şehri, Kibyra Antik Kenti

suurdevrimi.com’un araştırmacı yazarı Şenay Külcü Günay, bağlı olduğu BARDOF/BARİDA Dağcılık Kulübü ile birlikte hem bir takım araştırmalar hemde çeşitli tespitler başta olmak üzere bu hafta rotayı Gladyatörler şehrine çevirdi.  Sadece stadyumu 12 bin kişilik olan devasa büyüklükteki antik bölge UNESCO’nun Dünya geçici miras listesinde…

Araştırmacı Yazarımız Günay’ın bölge ile ilgili en önemli tespitlerinden birisi ise çok çarpıcı…; Toplumun geneli tarafından neredeyse çok az bilinen bir detay var ki bu detayın topluma duyurulması çok önemli. Başta Türk toplumu olmak üzere dünya toplumunun (Anadolu’daki) bölgenin Antik Roma mirası gibi görünsede gerçeğin çok farklı olduğunu gözlemleyen Günay, Antik Kibyra toplumunu Luvilerin oluşturduğu ve bölge halkının ise helen dilini kullanmadığı yani Anadolu’ya özgü bir dil olan Luvice’nin ana dil olarak konuşulduğu önemli bir detay olarak dikkat çekiyor…

Bu durumu ise Amasyalı gezgin Strabon‘un kayıtlarında, Kibyralıların, Lidya’lı olduklarını söyler. Yine Strabon’a göre Kibyra ismi ise her şeyden önce Helence değildir. Anadolunun en eski halklarından olan Luvi diline ait bir isim olduğunu günümüze gelen kayıtlarından edinilen önemli bir kaynak olarak göze çarpıyor.

Yine Araştırmacı yazarımız Günay, dernek üyeleri ile birlikte bölgeye yaptığı gezide ilk göze çarpan tespitinin; antik bölgenin yeterince tanıtımın yapılmadığını tespit etti. Yine Günay, muhteşem tarihi bir değere sahip bölgenin tanıtımının yeterli oranda yapılmadığını ve bu kadar büyük bir alana yayılmış antik bir yerleşkenin turist akınına uğraması gerektiğini dile getirirken bölgeye gerekli makamların dikkatini çekmek için bazı önemli detayları kamuoyu çıkarları için dile getirdi. İşte o detaylar…;

GLADYATÖRLER ŞEHRİ NEREDE

Kibyra, Burdur iline bağlı, Gölhisar ilçesinin batısındaki Akdağ kütlesinin eteklerinde, Gölhisar ovasına hakim tepeler üzerinde bulunan bir antik kenttir. Likya uygarlığının en önemli şehirlerinden biri olan Kibyra, MÖ 4. yüzyıldan MS 3. yüzyıla kadar uzanan bir tarihsel döneme sahiptir.

NEDEN GLADYATÖRLER ŞEHRİ DENMEKTE

Öncelikle bölgede dilden dile günümüze dek gelen kültürel söylencelerde halk bölgeyi Gladyatörler şehri olarak ifade etmesi en önemli referanslardan birisi… Yine Mehmet Akif Üniversitesi (MAKÜ) Arkeoloji bölümü bu söylence üzerine bölgede yaptığı kazı çalışmalardan elde ettikleri bazı bulguların bölgenin gladyatör yetiştiren bir yerleşke olduğu tespit ediliyor. Bunun en önemli delillerinden bir tanesi ise yapılan kazı çalışmalarında duvara kazınmış yazıtlarda gençlerin ağır bir eğitimden geçtikleri ve adına “gimnazyum” dedikleri bir sistemin olduğu edinilen bulgularla ortaya çıkıyor. Tabi bunu destekleyen bir çok bulgunun varlığı varken MAKÜ’nün çalışmalarının sürdüğü de biliniyor.

Kentin Tarihi:

• Kibyra’nın ilk kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, MÖ 14. yüzyıla kadar uzanan bir geçmişe sahip olduğu tahmin edilmektedir.
• Kent, Likya Birliği’nin önemli üyelerinden biri olmuş ve MÖ 4. yüzyılda Pers İmparatorluğu’na karşı Likyalılarla birlikte savaşmıştır.
• MÖ 168 yılında Roma İmparatorluğu’nun hakimiyetine giren Kibyra, bu dönemde önemli bir ticaret merkezi haline gelmiştir.
• Kent, MS 3. yüzyılda meydana gelen bir deprem sonucunda büyük ölçüde tahrip olmuş ve önemini kaybetmiştir.

Kentin Özellikleri:

• Kibyra, üç tepenin üzerinde teraslanarak inşa edilmiş bir antik kenttir.
• Kentin en önemli yapılarından biri, 12.000 kişilik kapasiteye sahip stadyumdur. Bu stadyum, Anadolu’nun en büyük stadyumlarından biridir.
• Diğer önemli yapılar arasında agoralar, tiyatrolar, hamamlar, tapınaklar ve mezarlardır.
• Kentin su ihtiyacı, antik çağda oldukça gelişmiş bir su şebekesi ile karşılanmıştır.
• Bu günkü haliyle kentin muhteşem fotoğraflarını sizlerle paylaşıyorum.

• Kibyra Antik Kenti’ni ziyaret ederek antik kentin kalıntılarını gezebilir, stadyum, agoralar, tiyatrolar, hamamlar, tapınaklar ve mezarlar gibi önemli yapıları görebilirsiniz.
• Meclis binası, orkestranın tam merkezinde bulunan “Medusa Mozaiği“ Anadolu’da tektir.
• Kentin muhteşem manzarasının keyfini çıkarabilirsiniz. Bu muhteşem manzarayı Bardof Barida Kulüp arkadaşlarımızla birlikte doyasıya içimize çektik.
• Ayrıca Kibyra Müzesi’ni ziyaret ederek antik kentten çıkarılmış eserleri inceleyebilirsiniz.

Kibyra Hakkında İlginç Bilgiler:

• Kibyra, “gladyatörler şehri” olarak da bilinmektedir. Sanat eseri olarak baktığınızda  “gözlerindeki büyüleyici bakışların etkileyici olduğunu göreceksiniz “ ..
• Kibyra’dan çıkarılmış eserler, Burdur Müzesi’nde sergilenmektedir.
• Kibyra, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer almaktadır.
• “Ayrıca, tiyatro sahnesinin tam ortasındaki muhteşem sabat eseri olan Medusa Mozaiği üç boyutlu olarak tasarlanmış, renkli mermerlerle yere santim santim işenmiş, hangi yöne gidip bakarsanız bakın gözlerindeki büyüleyici bakış etkileyicidir. “

Kibyra Antik Kenti, Türkiye’nin en önemli antik kentlerinden biridir. Zengin tarihi ve görkemli kalıntılarıyla Kibyra, her yıl binlerce turisti cezp etmektedir. Bu haftaki yolculuğumuzu kısa ve özetleyerek vermeye çalıştığımız Gladyatörler Şehri ilgili daha detaylı içeriği ilerleyen dönemlerde siz okuyucularımızla paylaşacağız.

Haftaya Salda Gölünün son durumunu siz okuyucularımızla paylaşacağız…

Haber ve fotoğraflar / Şenay Külcü Günay